के बाँच्नु भनेको सास फेर्नु मात्र हो?

के बाँच्नु भनेको सास फेर्नु मात्र हो?

या नबाँच्नु भनेको मर्नु मात्र हो?

सास फेर्नु र बाँच्नु बिचको भिन्नता के हो?

अथवा मर्नु र सास न फेर्नु बिचको फरक के हो?

सास फेर्नु मात्र बाच्नु हो भने

माम्री परेको आँतबाट

सास फ़ेरेकै छिन्

तर बाँचेकी कत्ति पनि छैनन्।

उसो त सास नफेरेकी पनि होइनन

तर कहिल्यै  कसैले सुनेनन् उनको अस्तित्वको आहट

यो युगले नबुझेको उनको मौनता

म कसरी बुझुँ?

—

जब हेर्छु म धर्तिको पहिलो किरण

र नियाल्छु आफना पुट्ट परेका गालाहरु

प्रकृतिले फूलमा रंग भरे झैँ

यी गालाको रंग त मेरी आमाले भरेकी हुन्।

यी रंग भर्न कुन्नि कति अध्यारा रातहरु घोलिन आशुमा

कति अभावका सितहरु बटुलिन पोल्टोमा

कति उजाड खडेरीहरुमा आश मिसाइन

के कति जम्मा पारिन जुनको उदासीनता

र भरिन् मेरो जीवनमा लाली ।

—

म आफ्ना आँखाले आफैलाई  हेर्छु

तर सक्दिन ऊनका विक्षिप्त आँखा नियाल्न

जहाँ अभावले थिचिएका आवस्यक्ताहरुको पहाड बनेको छ।

म हराउँछु उनको एक युग पुरानो धोतीमा जहाँ

उनले कयौं सपनाहरुलाई

बेस्सरी गाठो पारेर कैद गरेकी छिन।

—

उनलाई डर लाग्दो हो की भर?

मेरो आत्मविश्वास संग

मैले बाँच्ने सपना या उनले बाँचेको अभाव

कस्को अवधी लामो होला?

पुरै जिन्दगी र उनको चोलीको ओजन

यी दुइ मध्ये कसको तौल धेरै होला ?

मेरो चकलेटी अनुहार ?

या उनको ‘च’ निस्सासिएर कलेटी परेको अनुहार?

कसको मोल धेरै होला??

—

मलाई अक्षरका आकार कोर्न सघाउने उनि

तर जानिनन् आफुले अक्षर कोर्न

र अंकगणितका अंक जोड्न

त्यसैले होला

उनले आफ्ना खुसीहरू जोड्न जानिनन्

दुखहरु घटाउन जानिनन्

न जानिन् कहिले मुस्कानहरु गुणन गर्न !

उनले त केवल जीन्दगी भाग लाउन जानिन

अलिकति मलाई

अलिकति बालाई

अलिकति भाइलाई

अनि पूराका पुरा अभावलाई !

—

मैले घोकेको सेरोफेरोमा आमा हाँस्न नमिल्ने रहेछ

आमाले भोगेको सेरोफेरोमा

म बाँच्न नसक्ने रहेछु।

पढेको सेरोफेरोमा नैतिकता थियो

बाँचेको सेरोफेरोमा मानवता कहाँ छ?

यहाँ त केवल जात छ !

दमन र बहिष्करण छ !

शोक र शोषण छ ! 

म केही नजान्ने ऊनलाई हेर्छु र हेरिरहन्छु ।

कसरी जानिन ऊनले ?

साना चिटिक्कै उस्तै आकारका गिटी फुटाउन

माटोमा आकार लाउन

बालुवामा जीवन बिसाउन

पहराको पिपल जस्तै

जिन्दगी फ़ुलाउन !

ऊनले बुझेको यही हो

समाज-एक्लो हुनु

रहर- आवश्यक्ता मात्र

अभाव- पुरै जिन्दगी

जिन्दगी- केवल सास फेर्नु

न बुझेको त उनले यो व्यवस्था हो

नत्र बडो सहासी छिन

उनि आफ्नै आँखामा आफ्नै

अस्तित्व दफन गर्न सक्छिन

एक मुट्ठी सास आफ्नै हत्केलामा राखेर

सास फेरिरहन सक्छिन् ।

अब तपाई भन्नुस

सास फेर्नु – बाँच्नु की मर्नु हो ?